NEW ZEALAND HEALTH INFORMATION SERVICE

Home > national health index

• Na cava na naba ni NHI?
• Na cava na dede ni gauna e taurivaki tiko kina e Niu Siladi na naba ni NHI?
• E vakacava beka na i rairai ni naba ni NHI?
• Ko cei e qarava na NHI?
• Ko cei e rawa ni raica na noqu naba ni NHI?
• Na cava e bibi kina na naba ni NHI?
• E vakayagataki vakacava na naba ni NHI?
• Na cava na i Vakasala Taumada me Baleta na Qaravi ni Bula – Medical Warnings System?
• E na vunitaki beka na i tukutuku ni veika me baleta na noqu bula?
• E vei na vanua au na rawa ni kunea kina e so tale na ka me baleta na noqu naba ni NHI kei na i tukutuku e okati vata kaya?

Oqo na naba e soli vei iko taudua ga me vakarawarawataka na kena laurai na veika me baleti iko e na gauna ko la'ki qaravi kina e na dua vei ira na mataqali veiqaravi e solia na tabana ni bula kei na leqa ni tuvaki ni yago.

Na cava na dede ni gauna e taurivaki tiko kina e Niu Siladi na naba ni NHI?

Sa sivia na 20 na yabaki na kena taurivaki tiko e na tabana ni bula e dua na mataqali naba ni NHI vakaoqo. E soli vei ira yadua na gone era sucu e Niu Siladi, na nodra dui naba ni NHI e na gauna era sucu kina. E rauta ni 95 na pasede na lewe ni vanua e Niu Siladi, era sa taukena tu na nodra dui naba ni NHI.

E vakacava beka na i rairai ni naba ni NHI?

Oqo e dua na mataqali naba e veicurumaki kina na naba kei na mata ni vola me vaka oqo, ABC1234. Na veika e maroroi e na nomu naba ni NHI me baleti iko, e tiko kina na:

• yacamu kei na nomu i tikotiko
• tiki ni siga ko sucu kina
• ko tagane se yalewa
• nomu uma tamata.

Ko cei e qarava na NHI?

Na tabana ni Minisitiri ni Bula e qarava na maroroi i tukutuku e vakatokai na New Zealand Health Information Service, e vakalekalekataki eke me NZHIS. Oqo na tabana e qarava tiko na veika me baleta na NHI. E sotava na veika taucoko e virikotori me baleta na taqomaki ni i tukutuku, e na ruku ni lawa na Privacy Act 1993 kei na Health Information Code 1994. E i tavi ni NZHIS me taqomaka matua na veika me baleti iko ka tarova na kena soli vua e dua e sega ni dodonu me raica.

Ko cei e rawa ni raica na noqu naba ni NHI?

E rawa wale ga ni ra raica na nomu naba ni NHI ko ira era veiqaravi e na tabana ni bula e soli vei ira na kena veivakadonui mai na NZHIS kei na Matabose ni Tabana ni Bula e nomu yasana, District Health Board. Era okati kina na vuniwai ni nomu matavuvale, nasi, ira era qarava na vakasucu gone, kei ira na kena dau e na veitabana ni veiqaravi e vale ni bula. Era na vakacuruma vou se veisautaka e dua na mala ni naba ni NHI ko ira ga e vakatarai me ra cakava e na tabana e taqomaka na i tukutuku ni bula, na Health Information Privacy Code.

Na cava e bibi kina na naba ni NHI?

Ko na rawa wale ga ni qaravi ka tokoni e na i vakatagedegede e uasivi sara, kevaka e tiko vei koya e qaravi iko tiko, na i tukutuku dodonu me baleta na nomu bula e na gauna sara ga e vinakati kina. Ko na kilai tani mai na nomu naba ni NHI, ka na rawa ni vakasotari vata vakadodonu na nomu naba kei na i tukutuku maroroi me baleta na nomu bula. Ni dua na tamata ka dua ga na nona naba ni NHI, e na tarova na kena vakasotari cala na i tukutuku maroroi kevaka e tautauvata na yacamu kei na dua tale, ke volai cala se veisautaki na yacamu.

How is the NHI number used?

Na nomu naba ni NHI e veisataki kei na i tukutuku me baleta na nomu tauvimate kei na veiqaravi e vakayacori vei iko e vale ni bula. E tabaki na naba ni NHI e na yaca i koya e tauvimate, ka vakayagataki oqo e na veitukutuku taucoko me baleta na nona qaravi e vale ni bula.

Na qaravi ni bula e na gauna oqo sa gadrevi kina na nodra cakacaka vata na dui tabana ni veiqaravi. Ko ira na vuniwai ni veimatavuvale, ira na kena dau ni dui tabana e vale ni bula, kei ira tale na veiqaravi raraba me baleta na bula, era na vakayagataka na nomu naba ni NHI e na nodra veivolavolaitaka na veika me baleta na nomu qaravi, me vaka oqo. E na vakaraitaki vakaivola vua na nomu vuniwai ni ko sa vakasukai mai vale ni bula, ka tukuni tale ga vua ke tiko e so tale na veiqaravi me na caka vei iko. Ni vakayagataki na nomu naba ni NHI e na veivolavolai e caka, e na vakadeitaka ni veivolavolai oqo e baleti iko taudua ga.

Ni tiko e dua na tabana ni qaravi bula raraba vakayasana, me vaka na vanua e dau tauri kina na dra me dikevi, e na vakau e na komipiuta vua na nomu vuniwai na macala ni veika e dikevi me baleti iko. E tabaki na nomu naba ni NHI e na i tukutuku e vakau vua na nomu vuniwai. E na qai rawa kina vua me vakasotara donu vata na macala ni vakadidike kei na i tukutuku me baleti iko, ka vakacuruma me i tukutuku maroroi ni nomu bula.

Na cava na i Vakasala Taumada me Baleta na Qaravi ni Bula – Medical Warnings System?

Kevaka e tauvi iko tiko e dua na mate me vaka beka na mate ni suka, se dau lako vakaca vei iko e so na wainimate me vaka na wainimate e vakamatea na manumanu lalai ni baca (antibiotics), e na maroroi tiko na i tukutuku oqo e na dua na tabana ni NZHIS me dau solia na i vakasala taumada. E yacana na Medical Warnings System (vakalekalekataki eke me MWS). E na vakatakilakilataki e na nomu naba ni NHI ka tiko e na MWS na i tukutuku oqo, me ra kila rawa tiko ko ira era qaravi iko. E na vukea vakalevu na kena vakatulewataki na mataqali veiqaravi me caka vei iko. Kevaka ko sa tauvimate bibi ka sega ni vakilai iko, e na vakaraitaka na MWS na veika e dodonu me kilai me baleti iko.

E na vunitaki beka na i tukutuku ni veika me baleta na noqu bula?

Na nomu naba ni NHI e vukea na kena taqomaki na i tukutuku me baleta na nomu bula. E vunitaki vakavinaka cake na kemu i tukutuku ni vakayagataki na nomu naba ni NHI, ka sega soti ke taurivaki wale ga na yacamu kei na nomu i tikotiko. E vakamuria vakavinaka na NHI na veika e virikotori e na ruku ni lawa ni taqomaki tukutuku na Privacy Act kei na Health Information Privacy Code. E rawa ni raici na i vakamacala oqo e na vanua e tabaki kina e na komipiuta e na www.privacy.org.nz/comply/hinfopc.html.

E vei na vanua au na rawa ni kunea kina e so tale na ka me baleta na noqu naba ni NHI kei na i tukutuku e okati vata kaya?

Veitaratara kei na vakailesilesi e qarava na vunitaki ni tukutuku e na Minisitiri ni Bula me vaka oqo:

Privacy Officer
New Zealand Health Information Service
Ministry of Health
Po Box 5013
Wellington
talevoni: (04) 496 2000
fax: (04) 496 2340
e-mail: information@moh.govt.nz

E na gadrevi mo vakaraitaka e dua na i vakadinadina me baleti iko ni bera ni soli vei iko e dua na i tukutuku.

Top  Back