NEW ZEALAND HEALTH INFORMATION SERVICE
Ko tau numela National Health Index (NHI)
- Heā te mea e takua ko he numela NHI?
- Heā te mataloa talu te fakaaogā o na numela NHI i luga o Niu Hila?
- E vēhea te ata o he numela NHI i te kikila ki ei?
- Ko ai te kikilagia te NHI?
- Ko ai te mafai ke kikila ki toku numela NHI?
- Hea te tāua ai na numela NHI?
- E vehea te fakaaogaga o te numela NHI?
- Hea te Medical Warnings System?
- E malu puipuia nei na fakamatalaga e uiga kia te au?
- E maua vehea e au ni ietahi mea fakaopoopo e uiga ki toku numela NHI ma na fakamatalaga e pipiki ai?
Heā te mea e takua ko he numela NHI?
Ko te numela National Health Index (NHI) ko he numela fakapitoa kua tuku atu kia te koe ke iloa ai pe ko ai koe, kafai e fakaaogā e koe na tautuaga mo na tino hē katoatoa te mālohi (disability services).
Heā te mataloa talu te fakaaogā o na numela NHI i luga o Niu Hila?
Kua ova i te 20 tauhaga talu te fakaaogā e fomai he itukaiga numela NHI. Ko tamaiti uma lele e fananau i Niu Hila e maua a latou numela NHI i te taimi e fanau mai ai. E tuha ma te 95% o tagata hitiheni Niu Hila kua i ei nei o latou numela NHI.
E vēhea te ata o he numela NHI i te kikila ki ei?
Ko he tuku fakatahiga fakapitoa o ni numela ma ni mataituhi e ve ko te ABC1234. Ko na fakamatalaga e teu i loto o tō numela NHI ko te:
- igoa ma te tuatuhi
- aho fanau
- he tama pe he teine
- te fenua e hau ai koe (ethnicity).
Ko te New Zealand Health Information Service (NZHIS), he vāega e o te Mataeke o te Ola Mālōlō, te ia kikilagia te NHI. E tatau ke fakatino uma e ia na mea e fakatonu mai e te Privacy Act 1993, vena foki ma te Health Information Privacy Code 1994. Ka mautinoa e te NZHIS ko na fakamatalaga e uiga ki tō ola mālōlō, e malu puipuia ma kua i ei na fakatatiaga ke mautinoa ai e heai he tino e kave ki ei na fakamatalaga, e aunoa ma he fakatagaga.
Ko ai te mafai ke kikila ki toku numela NHI?
Oioti lava na tino e fakataga ke kikila ki tō numela NHI, ko na tino faigaluega i te ola mālōlō kua uma fakataga e te NZHIS ma na District Health Boards. Ko na tino ienei e aofia ai na fomai, teine fomai, midwives, ma na fomai fakapitoa i na falemai. Ko te fakavaega pe ko te huiagia o na fakamatalaga i te NHI e mafai oioti ke fai e na tino kua fakatagagia e ve oi tuhia i te Health Information Privacy Code.
Kae ke mafai ai ke maua e koe he tauhiga ma he lagolago e hili ona lelei, e tatau i na tino e kikilagia tō ola mālōlō, ke ia te kilatou na fakamatalaga hako e uiga kia te koe, i te taimi e fia maua ai e kilatou. Ko tō numela NHI e iloa tonu ai pe ko ai koe, ma ke mautinoa tonu ai ko koe moni te ō ia na fakamatalaga tau te ola mālōlō e ve oi fakamaumaugia. Ko te i ei o he numela fakapitoa, e fehoahoani ke nahe i ei ai he fakahetonu kafai e i ei ni tino e tutuha o latou igoa ma koe, pe ko tō igoa na hehē te hipelaga pe kafai foki kua hui e koe tō igoa.
E vehea te fakaaogaga o te numela NHI?
Ko te numela NHI e fakafetauiagia pe hohoko ai koe ki na fakamaumauga e uiga ki na tauale vēnā ma na tuhituhiga a fomai i loto o he falemai. Ko te numela NHI e tuhi ki na mea e fakailoga ai na tino tauale, ma e fakaaogā ki na pepa tau ki na tauale i loto i te falemai.
Ko na tauhiga tau te ola mālōlō fakaonaponei, e manakomia te galulue fakatahi o na tino uma i loto o na mea tau te ola mālōlō. Ka tuhia tō numela NHI e na fomai kāiga, fomai fakapitoa i na falemai ma ietahi e galulue i na mea tau te ola mālōlō, ki loto o a latou tuhituhiga uma lele. Fakatakitakiga, e ono kave e te falemai he tuhi ki tō fomai kafai koe kua teka, ke fakailoa ki ei kafai e i ei ni togafitiga e tatau ke fai mo koe. Ko te fakaaogā o tō numela NHI fakapitoa i loto o te tuhi ka fehoahoani ke mautinoa ai ko koe te talanoa kilatou ki ei.
I na koga e i ei ai ni regional services e ve ko na fakaata (laboratory services), ka mafai ke maua e tō fomai kāiga na ikuga (results) i na meli uila. Ko tō numela NHI e fakapipiki ki na results e kave ki tō fomai. E fakaaogā e tō fomai te numela NHI ke mautinoa ai ko na results e o koe moni ma e fakapipiki ki tau medical file.
Hea te Medical Warnings System?
Kafai koe e maua i he tauale lahi e ve ko te huka pe e allergic ki ni vailakau e ve ko na antibiotics, ko na fakamatalaga ienei e ono oi teu i hetahi hihitemu e kikila e te NZHIS, e takua ko te Medical Warnings System (MWS). Ko te fuka (flag) e pipiki ki tō numela NHI e iloa ai e na tino galulue i te ola mālōlō na fakamatalaga ienei e i loto o te MWS. E ono matuā tāua lahi lele ke iloa na fakamatalaga ienei kafai e fai na tonu fakafomai e uiga kia te koe. E ono mafai te MWS ke tautala mo koe kafai kua hē kē mafaiagia e.g. pe kafai koe matapogia (unconscious).
E malu puipuia nei na fakamatalaga e uiga kia te au?
Ko tō numela NHI e fehoahoani ke puipuia ai na fakamatalaga tau ki tō ola mālōlō. Ko na fakamatalaga o koe i loto o tō numela NHI e hili atu te haogalemu i lo ietahi e i ei tō igoa ma tō tuatuhi. Ko te NHI e talafeagai ma na Tulafono Puipuia (Privacy Act) uma ma na manakoga uma o te Health Information Privacy Code, e maua i te: www.privacy.org.nz/comply/hinfopc.html.
E maua vehea e au ni ietahi mea fakaopoopo e uiga ki toku numela NHI ma na fakamatalaga e pipiki ai?
Fakafehokotaki te:
Privacy Officer
New Zealand Health Information Service
Ministry of Health
Po Box 5013
Wellington
telephone: (04) 496 2000
fax: (04) 496 2340
e-mail: information@moh.govt.nz
Ka fehiligia koe mo ni fakamaoniga mautinoa o koe ka ko heki tuku atua ni fakamatalaga kia te koe.