NEW ZEALAND HEALTH INFORMATION SERVICE
‘O lau Nūmera Fa‘ailo o le Soifua Mālōlōina o Niu Sila (NHI)
- ‘O le ā le nūmera ‘ua ta‘ua o le NHI ?
- ‘O le ā le ‘umi talu ona fa‘aaogā nūmera nei o NHI i Niu Sila ?
- E fa‘apē‘ī fōliga o le nūmera NHI ?
- ‘O ai e va‘aia le NHI ?
- ‘O ai e mafai ona va‘ai i la‘u nūmera NHI ?
- ‘Aiseā e tāua ai nūmera o le NHI ?
- E fa‘apēfea ona fa‘aaogā le nūmera NHI ?
- ‘O le ā le mea e ta‘ua o le Faiga e Puipuia ai Mea Tau Gasegase (MWS) ?
- E mafai ona tausi lilo fa‘amatalaga tau lo‘u soifua mālōlōina ?
- E fa‘apēfea ona ‘ou maua ni fa‘amatalaga fa‘aopoopo e uiga i le nūmera o le NHI ma fa‘amatalaga ‘o lo‘o iai ?
‘O le nūmera ‘ua ta‘ua ‘o le Nūmera Fa‘ailo o le Soifua Mālōlōina o Niu Sila (NHI), ‘o se nūmera patino ‘ua tu‘uina atu mo ‘oe e iloa ai taimi ‘e te fa‘aaogā ai fesoasoani tau le soifua mālōlōina fa‘apea tino ma māfaufau lē ‘āto‘atoa.
‘O le ā le ‘umi talu ona fa‘aaogā nūmera nei o NHI i Niu Sila ?
‘Ua sili atu i le 20 tausaga talu ona fa‘aaogā e le ‘aufaigāluega o le soifua mālōlōina se itū‘āiga nūmera e pei o le NHI. ‘O tamaiti ‘uma lava e fānanau i Niu Sila lātou te maua se nūmera NHI i le aso e fānau ai. ‘Ua tusa nei o le 95% o tagata sitiseni o Niu Sila ‘ua iai a lātou lava nūmera NHI.
E fa‘apē‘ī fōliga o le nūmera NHI ?
E fa‘apitoa fōliga ona e tu‘ufa‘atasi fuainūmera ma mata‘itusi e pei o nei : ABC1234. ‘O fa‘amatalaga ‘olo‘o lōmia ai i lau nūmera, e aofia ai mea nei :
- igoa ma le tuātusi
- aso na fānau ai
- ali‘i / Tama‘ita‘i
- fa‘asinomaga.
‘O le ‘Ōfisa o Fa‘amatalaga o le Matātā o le Soifua Mālōlōina o Niu Sila (NZHIS), ‘o se vāega o le Matāgāluega o le Soifua Mālōlōina, ma ‘o ia na te va‘aia le fa‘afoega o le NHI. E tatau iā te ia ona tausi ‘āto‘atoa i aiaiga ‘uma o le Tulāfono o Puipuiga Lilo 1993 fa‘apēnā fo‘i ma le Tulāfono o Puipuiga Lilo o Fa‘amatalaga Tau Soifua Mālōlōina 1994. ‘O le tiute o le NHI, ‘o le fa‘amautinoa lea o le puipuia lilo o fa‘amatalaga ‘uma e uiga ‘ia te ‘oe, ma e na te fa‘ata‘atitia fo‘i ni aiaiga e taofia ai le sa‘iliina fua e isi.
‘O ai e mafai ona va‘ai i la‘u nūmera NHI ?
E na‘o tagata e faigāluega i le soifua mālōlōina ‘ua fa‘atagaina e le NZHIS ma le Pūlega o le Soifua Mālōlōina Fa‘aitūmālō, e mafai ona vā‘ai i lau nūmera NHI. ‘O nei tagata ‘ua aofia ai le fōma‘i o ‘āiga, tama‘ita‘i tausi ma‘i, ‘aufa‘atōsaga, ma le ‘aufaigāluega tomai fa‘apitoa o falema‘i. ‘O le fa‘aopoopoina po‘o le suiga fo‘i o ni fa‘amatalaga ‘oto‘oto i lau NHI, e na‘o tagata lava ‘ua fa‘atagaina i lalo o le Tulāfono o Puipuiga Lilo o Fa‘amatalaga Tau Soifua Mālōlōina.
‘Aiseā e tāua ai nūmera o le NHI ?
‘Ina ‘ia ‘e mauaina se va‘aiga ma se lagolago pito sili ona lelei, e tatau ona iloa lelei e le tagata e tausia lou soifua mālōlōina mea ‘uma e uiga ‘ia te ‘oe i le taimi e talafeagai ai. E fa‘asino sa‘o lava lau nūmera NHI ‘iā te ‘oe ma ‘ole‘ā ‘avea ma ‘auala e fa‘afetaui lelei ai ‘oe ma fa‘amatalaga ‘uma e uiga i lou soifua mālōlōina. ‘O le iai o lau nūmera patino lava ia te ‘oe, e ‘alofia ai le fesēsēta‘i pe‘ā iai nisi tagata e tutusa tou igoa, pē sēsē fo‘i le sipelaga o lou igoa, pē sui fo‘i lou igoa.
E fa‘apēfea ona fa‘aaogā le nūmera NHI ?
E fa‘amāonia e le nūmera NHI ‘oe ma fa‘amaumauga ma līpoti e uiga ‘iā te ‘oe ma ou gasegase ‘olo‘o teuina mo le fa‘aaogāga i se falema‘i. E tūsia lau nūmera NHI i fasipepa fa‘ailo ‘olo‘o iai lou igoa i le falema‘i, ma ‘olo‘o fa‘apipi‘i nei fasipepa fa‘ailo i pepa e uiga ‘iā te ‘oe i le falema‘i.
‘O faiga fa‘alesoifua mālōlōina fa‘aneionapō, e māsani lava ona mana‘omia ai le gālulue fa‘atasi o le ‘augālulue i vāega e‘ese‘ese o le soifua mālōlōina. ‘O fōma‘i o ‘āiga, tagata tomai fa‘apītoa ma isi tagata tausima‘i, ‘ua lātou fa‘aaogāina lau nūmera NHI i a lātou fetusia‘iga e uiga ‘iā te ‘oe. Fa‘ata‘ita‘iga , ‘ātonu e lafoina e se falema‘i se tusi i lau fōma‘i ‘ole‘ā e te‘a i tua ma e mana‘omia ni togafitiga i le lumana‘i mo ‘oe. ‘O le fa‘aaogāga o lau nūmera NHI i lea tusi, ‘ole‘ā iloa ai ‘o ‘oe tonu lea e fai i ai le talanoaga.
‘A iai ni tautua fa‘aleitūmālō, e pei o se falesu‘etoto, ‘ātonu e maua mai ai e lau fōma‘i se feso‘ota‘iga e uiga i le i‘uga o lea su‘esu‘ega e ui mai i le meli uila. ‘Ole‘ā aofia ai lau nūmera NHI i lea i‘uga ‘ole‘ā lafoina i lau fōma‘i. E fa‘aaogā e lau fōma‘i lau nūmera NHI ‘ina ‘ia mautinoa ai, ‘o ‘oe lea e faia i ai lea feso‘ota‘iga ma ‘ole‘ā ia tu‘uina fo‘i i totonu o lau faila.
‘O le ā le mea e ta‘ua o le Faiga e Puipuia ai Mea Tau Gasegase (MWS) ?
‘Āfai ‘e te maua i se ma‘i mātuiā e pei o le ma‘i suka, pē ‘e te a‘afia fo‘i i nisi vai e pei o fuālā‘au tui, ‘o nei fa‘amatalaga ‘ole‘ā mafai ona teuina i totonu o se Faiga e Puipuia ai Mea Tau Gasegase e va‘aia e le NZHIS e ta‘ua o le (MWS). E iai se ‘fu‘a‘ e fa‘apipi‘i i lau nūmera o le NHI, e fa‘asino ai i tagata faigāluega o le soifua mālōlōina ‘olo‘o tausia ‘oe, ‘i nei fa‘amatalaga ‘olo‘o iai i le MWS. ‘Ātonu e aogā nei fa‘amatalaga mo ‘oe pe ‘āfai ‘olo‘o fa‘atalanoaina e tagata faigāluega i le soifua mālōlōina ni tūlaga ‘ua o‘o i ai lou gasegase. ‘Ātonu e aogā e fesoasaoani ‘iā te ‘oe pe‘ā tupu mai se mea ‘ia te ‘oe ‘ae lē mafai ona ‘e tautala: fa‘ata‘ita‘iga pe‘ā e matapogia.
E mafai ona tausi lilo fa‘amatalaga tau lo‘u soifua mālōlōina ?
E mafai e lau nūmera NHI ona tausi fa‘alilolilo fa‘amatalaga tau lou soifua mālōlōina. E sili atu le malu puipuia o fa‘amatalaga e patino lava ‘iā te ‘oe pe‘ā fa‘apipi‘i ai lau nūmera NHI nai lo le tusi ai o lou igoa ma lou tuātusi i ia fa‘amatalaga. E usita‘i tele le NHI i Tulāfono o Puipuiga Lilo ma le Tulāfono o Puipuiga Lilo o Fa‘amatalaga Tau Soifua Mālōlōina‘, ma e maua nei tulāfono i le ‘upega o feso‘ota‘iga i le tuātusi lea: www.privacy.org.nz/comply/hinfopc.html.
E fa‘apēfea ona ‘ou maua ni fa‘amatalaga fa‘aopoopo e uiga i le nūmera o le NHI ma fa‘amatalaga ‘o lo‘o iai ?
Fa‘afeso‘ota‘i le tagata ‘Ōfisa o Puipuiga Lilo a le ‘Matāgāluega o le Soifua Mālōlōina:
Privacy Officer
New Zealand Health Information Service
Ministry of Health
Po Box 5013
Wellington
telefoni: (04) 496 2000
fesi (fax): (04) 496 2340
e-mail: information@moh.govt.nz
E muamua ona tapa se pepa e fa‘amāonia ai ‘oe ona fa‘ato‘ā tu‘uina atu lea o ni fa‘amatalaga ‘iā te ‘oe.

