NEW ZEALAND HEALTH INFORMATION SERVICE
Tō Tau Rārangi Ingoa Hauora ā-Motu (NHI)
- He aha te tau Rārangi Ingoa Hauora ā-Motu/NHI?
- Kua pēhea te roa o te wā e whakamahia ana ngā tau NHI i Aotearoa?
- He pēhea te āhua o tētahi tau NHI ki te titiro atu?
- Ko wai kei te tiaki i te Rārangi Ingoa Hauora ā-Motu (NHI)?
- Ko wai ka whai putanga ki taku tau NHI?
- He aha ngā tau NHI i hiranga ai?
- Pēhea ai te tau NHI te whakamahi?
- He aha rā te Pūnaha Ohooho Hauora (Medical Warnings System)?
- Ka puritia taratahitia rānei ōku pārongo hauora?
- Me pēhea taku mōhio e nui ake ai mō taku tau Rārangi Ingoa Hauora ā-motu (NHI), mō ngā kōrero hoki kei reira e tāpiri ana?
He tau motuhake te tau rārangi Ingoa Hauora ā-Motu, arā, te tau NHI, i hoatu ki a koe ki te āwhina whakaatu ko wai koe ina whakamahia ai e koe ngā ratonga hauora, ngā ratonga mō te hunga whai hauātanga hoki.
Kua pēhea te roa o te wā e whakamahia ana ngā tau NHI i Aotearoa?
Kua neke atu ki te 20 tau e whakamahia ana e ngā ngaio hauora he momo o te tau NHI. Ka whiwhi i ngā tamariki katoa e whānau ana ki Aotearoa nei tō rātou ake tau NHI i te whānautanga mai. I te wā nei, kei te 95 ōrau pea o ngā kirirarau o Aotearoa tō rātou ake tau NHI.
He pēhea te āhua o tētahi tau NHI ki te titiro atu?
He tūhononga ahurei te tau NHI o ngā tau me ngā pū, pēnei nā ABC1234. Ko ngā pārongo ka whakaputua ki runga i tō tau NHI ko tō:
- ingoa me tō kāinga noho
- rā whānau
- ira tangata
- iwi matawaka.
Ko wai kei te tiaki i te Rārangi Ingoa Hauora ā-Motu (NHI)?
Ko te kaitiaki o te pūnaha NHI ko te New Zealand Health Information Service (NZHIS), ā, he wāhanga o te Manatū Hauora. Me tutaki rawa i a ia ngā whakarite katoa o te Ture Taratahi 1993 (Privacy Act) me te Tikanga Taratahi mō te Pārongo Hauora 1994 (Health Information Privacy Code). Āta titiro ai a NZHIS kei te noho haumaru tonu ō pārongo, ā, kua whakatūria hoki ngā tikanga mō te ārai i te putanga mana kore noa iho ki reira.
Ko wai ka whai putanga ki taku tau NHI?
Ko ngā kaimahi hauora anake kua whakamanahia e NZHIS me ngā Poari Hauora ā-Rohe te hunga ka āhei ki te whai putanga ki tō tau NHI. Kei roto anō i te hunga nei ko ngā rata whānau, ngā tapuhi, ngā kaiwhakawhānau, ngā tohunga o ngā hōhipera hoki. Ko taua hunga anō hoki kua whakamanahia i roto i te Tikanga Taratahi mō te Pārongo Hauora ka kaha ki te waihanga me te whakarerekē i ngā taipitopito e pā ana ki te NHI.
He aha ngā tau NHI i hiranga ai?
Kia whiwhi tonu i a koe te atawhai me te tautoko tino pai rawa, me mau tonu i tō kaitiaki hauora ngaio ngā pārongo tika mōu i te wā tika ngā take i hiranga ai ngā tau NHI. Tūtohu ai tō tau NHI i a koe me te āta titiro kei te tika te whakarite i a koe ki tō pūrongo hauora. Mā te whiwhi i tētahi tau motuhake e kore ai koe e pōhēhētia ko tētahi atu he rite tōna ingoa ki tōu, ki te hē rānei te tuhi o tōu ingoa, ina rānei kua whakawhitia kētia e koe tōu ingoa.
Pēhea ai te tau NHI te whakamahi?
Whakaōrite ai te tau NHI i a koe ki ngā pūrongo tūroro me ngā pūnaha hauora i roto o tētahi hōhipera. Kei runga i ngā tohu whakaingoa tō tau NHI, ā, ka whakapiria ki ngā tuhinga-tūroro i roto i te hōhipera.
Ko te hiahia o ngā tikanga tiaki hauora o nāianei kia whai ngā kaimahi hauora rerekē i te ara mahi ā-kapa. Ka whakaurua tō tau NHI e ngā rata whānau, e ngā tohunga hōhipera, me ētahi atu kaimahi hauora ki roto i ā rātou tuhituhinga mōu. Hei tauira, ka tono pea te hōhipera i tētahi karere tuku i a koe kia haere ki tō rata e whakamōhio atu ana i ngā maimoatanga ka hiahiatia e koe i muri mai. Mā te whakamahi i tō tau NHI motuhake i roto i te tuhituhinga e āta kitea ai kei te kōrero rātou mōu.
Ki ngā takiwā kei reira ngā ratonga ā-rohe, pērā i tētahi ratonga taiwhanga pūtaiao, ka whiwhi pea tō rata i ō huanga whakamātau mā te rorohiko. Ka whakaurua tō tau NHI ina tukuna ngā huanga ki tō rata. Ka whakamahia tō tau NHI e tō rata kia āta kitea ai kei te hāngai ō huanga ki a koe, ā, me te waiho ki roto i tō kōnae hauora.
He aha rā te Pūnaha Ohooho Hauora (Medical Warnings System)?
Mehemea he mate hauora kaha nui tonu tōu, pērā i te mate huka, te mate tūtohu ki ētahi rongoā rānei, pērā i te rongoā paturopi, ka whakaputua pea te pārongo nei ki roto i tētahi atu pūnaha e whakahaeretia ana e NZHIS, e karangatia ana ko te Pūnaha Ohooho Hauora (Medical Warnings System – MWS). Mā tētahi ‘haki’ kua whakapiria ki tō tau NHI, e tohu te pārongo nei i runga i te Pūnaha Ohooho Hauora (MWS) ki ō kaimahi hauora. He mea nui pea kia āta whakaarotia ēnei pārongo ina ka whakatakotoria he whakatau hauora mōu. Tērā pea ka kōrero a MWS mōu i te wā e kore ana koe e kaha, hei tauira, ina kei te takoto hemo koe.
Ka puritia taratahitia rānei ōku pārongo hauora?
Āwhina ai tō tau NHI ki te pupuri i ō pārongo hauora kia noho taratahi ai. He kaha kē atu te taratahi o te pārongo whaiaro me tō tau NHI i roto, ki te waiho noa i taua pārongo ki reira takoto ai me tō ingoa, tō kāinga noho hoki. Ū ai te Rārangi Ingoa ā-motu (NHI) ki ngā whakaritenga katoa o te Ture Taratahi me te Tikanga Taratahi mō te Pārongo Hauora, ka taea nei hoki te tirohia i runga i te ipurangi: www.privacy.org.nz/comply/hinfopc.html.
Me pēhea taku mōhio e nui ake ai mō taku tau Rārangi Ingoa Hauora ā-motu (NHI), mō ngā kōrero hoki kei reira e tāpiri ana?
Me whakapā atu ki te Kiriārahi Taratahi o te Manatū Hauora:
Kiriārahi Taratahi
Te Ratonga Pārongo Hauora o Aotearoa
Te Manatū Hauora
Pouaka Poutāpeta 5013
Te Whanga-nui-a-Tara
nama waea: (04) 496 2000
waea whakaahua: (04) 496 2340
imēra: information@moh.govt.nz
Ka uiuia koe ki te whakaputa i tētahi tautūnga ōkawa i mua i te tukunga atu o ētahi pārongo ki a koe.

